Tiền lệ pháp (Án lệ) là gì? Ví dụ về tiền lệ pháp

Tiền lệ pháp là gì (Án lệ là gì)?

Tiền lệ pháp hay phép xét xử theo tiền lệ (án lệ) là một hình thức của pháp luật, theo đó Nhà nước thừa nhận những bản án, quyết định giải quyết vụ việc của tòa án (trong các tập san án lệ) làm khuôn mẫu và cơ sở để đưa ra phán quyết cho những vụ việc hoặc trường hợp có tình tiết hay vấn đề tương tự sau đó. Tiền lệ pháp còn là quá trình làm luật của toà án trong việc công nhận và áp dụng các nguyên tắc mới trong quá trình xét xử.

Phân tích khái niệm tiền lệ pháp

– Vừa là nguồn, vừa là hình thức của pháp luật.

– Đây là loại nguồn pháp luật khá phức tạp, mặc dù tồn tại phổ biến ở nhiều quốc gia trên thế giới.

– Với hình thức tiền lệ pháp, pháp luật tồn tại trong các bản án, quyết định hành chính, tư pháp.

– Những lập luận, nhận định, phán quyết đc chứa đựng trong những văn vản đó rất điểm hình, mẫu mực, giải quyết một cách khách quan, công bằng. Chính vì vậy chúng được cơ quan có thẩm quyền thừa nhận phát triển thành khuôn mẫu chung để giải quyết vụ việc có tính chất tương tự.

– Trên thực tế có 02 loại án lệ: án lệ tạo ra quy phạm pháp luật, nguyên tắc pháp luật mới; án lệ giải thích các quy định trong pháp luật thành văn.

– Các bản án, quyết định được thừa nhận là án lệ sẽ được viện dẫn làm căn cứ pháp lý để giải quyết các vụ việc có tính chất tương tự.

– Án lệ được hình thành từ hoạt động thực tiễn của các chủ thể có thẩm quyền khi giải quyết các vụ việc cụ thể trên cơ sở khách quan,… Có ưu điểm là linh hoạt, hợp lí, phù hợp với cuộc sống. Hạn chế là thủ tục áp dụng phức tạp đòi hỏi người áp dụng (thường là các thẩm phán) phải có hiểu biết pháp luật một cách sâu, rộng.

– Án lệ có tính thứ bậc về hiệu lực pháp lý, điều này phụ thuộc vào nhóm thẩm quyền của cơ quan tạo ra chúng. Cơ quan cấp dưới bắt buộc phải tuân thủ án lệ do cơ quan cấp trên tạo

Tiền lệ pháp (Án lệ) là gì? Ví dụ về tiền lệ pháp
Tiền lệ pháp (Án lệ) là gì? Ví dụ về tiền lệ pháp

Ví dụ về tiền lệ pháp

Ví dụ về một án lệ tạo ra quy phạm pháp luật:

Nguyên tắc về bảo vệ quyền con người được ghi nhận trong pháp luật hình sự của các quốc gia trên thế giới bắt nguồn từ Án lệ vụ án Miranda kiện chính quyền Bang Arizona (Hòa Kỳ). Theo đó, nguyên tắc là mọi nghi phạm hình sự phải được thông báo về các quyền của họ trước khi tiến hành thẩm vấn. “Anh có quyền giữ im lặng. Bất cứ điều gì anh nói có thể và sẽ được dùng để chống lại anh trước tòa. Anh có quyền có luật sư. Nếu anh không thể tìm được luật sư, một luật sư sẽ được chỉ định cho anh.”

Ví dụ về một án lệ giải thích quy định trong pháp luật thành văn:

Bộ luật Dân sự của Việt Nam quy định nghĩa vụ cấp dưỡng đối với người thân của người có tính mạng bị xâm phạm là cho đến khi chết nếu người được hưởng cấp dưỡng là người đã thành niên cho đến khi đủ 18 tuổi nếu người được hưởng cấp dưỡng là người chưa thành niên hay đã thành thai. Tuy nhiên, BLDS lại không cho biết nghĩa vụ này bắt đầu vào thời điểm nào nên các tòa rất lúng túng. Sau đó, một quyết định giám đốc thẩm của TAND Tối cao phân tích:

Theo tinh thần quy định tại Điều 616 BLDS và hướng dẫn tại Nghị quyết số 01/2005/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán TAND Tối cao thì trong trường hợp cụ thể này, thời điểm phát sinh nghĩa vụ cấp dưỡng phải được tính từ ngày người bị hại chết.

Bài viết cùng chủ đề:

Tập quán pháp là gì? Ví dụ về tập quán pháp

Văn bản quy phạm pháp luật là gì?

Bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Trên đây là tư vấn của Ban biên tập luathonglinh về Tiền lệ pháp (Án lệ) là gì? Ví dụ về tiền lệ pháp. Liên hệ luật sư để được tư vấn trực tiếp

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *