Phân tích vai trò của pháp luật trong việc kiểm soát quyền lực nhà nước

Phân tích vai trò của pháp luật trong việc kiểm soát quyền lực nhà nước (Cách 1)

– Pháp luật là công cụ kiểm soát quyền lực nhà nước. Các quy định của pháp luật về nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan và nhân viên nhà nước là cơ sở để đánh giá xem các cơ quan nhà nước có thực hiện đúng, hoàn thành chức trách, nhiệm vụ của mình hay không. Ngoài ra, pháp luật còn quy định cơ chế giám sát và kiểm soát quyền lực nhà nước tạo ra cơ sở pháp lý cho các chủ thể có thẩm quyền tiến hành hoạt động này.

– Nhà nước luôn có xu hướng lạm quyền, tham nhũng, độc tài, chuyên chế,… Chính vì vậy, sự tồn tại của pháp luật như một khuôn khổ ngăn chặn sự tha hóa quyền lực của nhà nước.

– Để đảm bảo quyền con người, bảo đảm tự do cá nhân đòi hỏi phải có sự giới hạn và kiểm soát quyền lực nhà nước.

– Kiểm soát quyền lực nhà nước là một hoạt động khó khăn, vất vả,…

– Pháp luật quy định chi tiết cách thức hoạt động, việc phân chia quyền lực cho các cơ quan nhà nước, chế độ trách nhiệm của các cơ quan, nhân viên nhà nước, có các quy định chế tài xử phạt (nếu có) hành vi lạm dụng quyền lực, gây sách nhiễu, tham nhũng.

– Pháp luật tổ chức và thực hiện bằng nhiều công cụ (như tuyên truyền, giáo dục), trong đó pháp luật là công cụ quan trọng bậc nhất.

Phân tích vai trò của pháp luật trong việc kiểm soát quyền lực nhà nước
Phân tích vai trò của pháp luật trong việc kiểm soát quyền lực nhà nước

Phân tích vai trò của pháp luật trong việc kiểm soát quyền lực nhà nước (Cách 2)

Quyền lực là khả năng yêu cầu một cá thể nào đó thực hiện theo yêu cầu của mình (Quyền lực là sự áp đặt ý chí lên chủ thể khác). Quyền lực nhà nước đóng vai trò quan trọng, việc nắm giữ, tổ chức và sử dụng quyền lực nhà nước hiệu quả sẽ là điều kiện để thực hiện những mục tiêu đã đề ra (VD: Bảo đảm quyền con người, tự do cá nhân, phát triển đất nước bền vững, công nghiệp hóa, hiện đại hóa,…) từ đó quyết định tương lai của toàn xã hội.

Trong quá trình nắm giữ, tổ chức, thực hiện quyền lực nhà nước, thường tiềm ẩn những nguy cơ, hiểm họa khác nhau như tham nhũng, lãng phí, lạm dụng quyền lực vào mục đích cá nhân, chuyên quyền (VD: Trong thời kỳ Hiến Pháp chưa được tạo ra, vua có toàn bộ quyền lực, quyết định mọi thứ dựa trên ý kiến chủ quan, nhất thời của mình), độc đoán,… dẫn đến những ảnh hưởng tiêu cực cho sự phát triển của kinh tế xã hội, làm mất uy tín của nhà nước, trái với lòng dân và làm lung lay sự tin tưởng vào nhà nước, tối giảm quyền con người….

Để thực hiện việc kiểm soát quyền lực, nhà nước sử dụng pháp luật, vai trò của pháp luật trong việc kiểm soát quyền lực nhà nước được thể hiện ở:

Pháp luật quy định: việc tổ chức và thực hiện quyền lực nhà nước.

VD: Pháp luật Việt Nam xây dựng những bộ luật về tổ chức Quốc Hội, tổ chức Chính phủ,…

Pháp luật quy định: chế độ trách nhiệm của các cơ quan, nhân viên nhà nước.

VD: Tại Áo – quốc gia theo hình thức chính thể “cộng hòa đại nghị” Hiến Pháp Áo quy định: “Tổng thống liên bang chịu trách nhiệm về việc thực hiện các chức năng của mình trước Quốc hội Liên Bang.”

Pháp luật quy định: các biện pháp chế tài với những hành vi sai phạm, lạm dụng quyền lực nhà nước vào những mục đích trái pháp luật; và những hậu quả pháp lý bất lợi đối với những chủ thể thực hiện không đúng hoặc không hiệu quả quyền lực nhà nước.

VD: Trong Bộ Luật Hình sự Việt Nam 2015 quy định tội tham ô thuộc trong 18 tội danh có thể chịu hình phạt tử hình.

Pháp luật quy định: cơ chế kiểm soát việc thực hiện quyền lực nhà nước, bao gồm:

Cơ chế kiểm soát trong nội bộ nhà nước:

VD: Khoản 3 Điều 2 Hiến Pháp Việt Nam 2013 quy định: “Quyền lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công, phối hợp, kiểm soát giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp.”

Cơ chế kiểm soát của xã hội đối với nhà nước:

VD: Tại các quốc gia theo hình thức chính thể “Cộng hòa tổng thống”, tổng thống ngoài chịu trách nhiệm trước nghị viện, còn phải chịu trách nhiệm với cử tri.

Bài viết liên quan:

Vai trò của pháp luật trong bảo đảm quyền con người

Vai trò của pháp luật trong tổ chức và hoạt động bộ máy nhà nước

Bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Trên đây là tư vấn của Ban biên tập luathonglinh về Phân tích vai trò của pháp luật trong việc kiểm soát quyền lực nhà nước. Liên hệ luật sư để được tư vấn trực tiếp

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *