Điều kiện áp dụng tập quán trong pháp luật Dân sự

Tập quán là thuật ngữ được hiểu dưới nhiều góc độ khác nhau.

Dưới góc độ ngôn ngữ, tập quán là một thói quen được hình thành lâu đời được mọi người tuân theo. Là những quy tắc xử sự được hình thành một cách tự phát lâu ngày trong đời sống, xã hội và được chủ thể thừa nhận là quy tắc ứng xử chung.

Dưới góc độ pháp lý, tập quán là thói quen đã thành nếp trong đời sống, xã hội, trong sản xuất và trong sinh hoạt thường ngày, được cộng đồng có tập quán đó làm theo như một quy ước chung của cộng đồng.

Trong BLDS 2015 thuật ngữ “tập quán” được định nghĩa tại khoản 1 Điều 5, theo đó: “Tập quán là quy tắc xử sự có nội dung rõ ràng để xác định quyền, nghĩa vụ của cá nhân, pháp nhân trong quan hệ dân sự cụ thể, được hình thành và lặp đi lặp lại nhiều lần trong một thời gian dài, được thừa nhận và áp dụng rộng rãi trong một vùng, miền, dân tộc, cộng đồng dân cư hoặc trong một lĩnh vực dân sự”.

Điều kiện áp dụng tập quán trong pháp luật Dân sự
Điều kiện áp dụng tập quán trong pháp luật Dân sự

Điều kiện áp dụng tập quán trong pháp luật Dân sự

Áp dụng tập quán là sự dụng các xử sự được cộng đồng địa phương, dân tộc thừa nhận như là chuẩn mực ứng xử đối với các thành viên trong cộng đồng dân tộc, địa phương đó. Ví dụ: việc áp dụng các đơn vị đo lường giạ lúa, chục lúa ở miền Nam; chia thịt thú rừng ở các vùng dân tộc…

Thực tế cuộc sống xã hội ngày nay cho ta thấy tập quán tồn tại vô cùng phong phú, đa dạng nhưng không phải bất kì tập quán nào cũng được nhà nước thừa nhận để áp dụng trong các tranh chấp dân sự. Để tập quán được áp dụng trong pháp luật Dân sự cần đảm bảo những điều kiện sau:

Thứ nhất, phát sinh quan hệ thuộc phạm vi điều chỉnh của pháp luật dân sự. Các quan hệ này là những quan hệ nhân thân hoặc quan hệ tài sản hình thành trên cơ sở bình đẳng địa vị pháp lý, chủ thể tham gia hoàn toàn tự do, tự nguyện, các chủ thể tự chịu trách nhiệm nếu có hành vi vi phạm nghĩa vụ.

Thứ hai, pháp luật không quy định riêng và các bên không thoả thuận.

Trong nguyên tắc áp dụng thì trước tiên quy định của pháp luật được ưu tiên áp dụng giải quyết. Bên cạnh đó, luật dân sự cũng ghi nhận cho các chủ thể trong vụ việc dân sự được thỏa thuận để giải quyết vụ việc với điều kiện thỏa thuận không được vi phạm điều cấm của pháp luật, trái đạo đức xã hội. Do đó, khi tranh chấp xảy ra mà đã có luật để giải quyết thì cần áp dụng luật hoặc nếu các bên có thỏa thuận thì giải quyết theo sự thống nhất của các bên chủ thể.

Thứ ba, có tập quán được áp dụng trong một địa phương, vùng, miền. Đây là điều kiện quan trọng để áp dụng tập quán bởi không phải vụ việc dân sự nào hay tranh chấp dân sự nào phát sinh cũng có tập quán tương thích để giải quyết.

Thứ tư, tập quán không vi phạm điều cấm của pháp luật, không trái đạo đức xã hội. Ví dụ: A là người Hà Nội vào Đồng Tháp Mười du lịch. A thỏa thuận mua 5 chục trái sầu riêng của B. A và B xảy ra tranh chấp về số lượng 5 chục quả sầu riêng. B chỉ đưa cho A 50 quả nhưng A cho rằng phải đưa cho A 60 quả. Trong trường hợp này, để giải quyết tranh chấp giữa A và B thì áp dụng tập quán về “chục” ở Đồng Tháp Mười để giải quyết vì không có quy định của luật về vấn đề này và các bên không thống nhất được.

Bài viết cùng chủ đề:

So sánh pháp luật và tập quán

Hợp đồng tặng cho tài sản là gì?

Bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Trên đây là tư vấn của Ban biên tập luathonglinh về Điều kiện áp dụng tập quán trong pháp luật Dân sự. Liên hệ luật sư để được tư vấn trực tiếp.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *