Cấm các biện pháp liên quan đến việc đưa ra các yêu cầu đầu tư trong ASEAN (ACIA)

Yêu cầu về đầu tư là các điều kiện làm bóp méo thị trường và phân biệt đối xử mà một quốc gia áp dụng đối với doanh nghiệp nước ngoài. Theo các học thuyết của các nhà kinh tế học thương mại, yêu cầu về đầu tư sẽ bao gồm hai loại: yêu cầu bắt buộc về hoạt động đầu tư và yêu cầu về hoạt động kinh doanh dựa trên ưu đãi.

Quy định về việc cấm các nước đưa ra các yêu cầu đối với đầu tư nước ngoài được quy định tại Điều 7 Hiệp định đầu tư toàn diện ASEAN (ACIA) 2009

Cấm các biện pháp liên quan đến việc đưa ra các yêu cầu đầu tư

Khoản 1 Điều 7 ACIA không trực tiếp định nghĩa thế nào là biện pháp yêu cầu hay liệt kê các biện pháp đầu tư liên quan đến yêu cầu, điều kiện đối với đầu tư nước ngoài bị cấm mà dẫn chiếu tới Hiệp định về các biện pháp đầu tư liên quan đến thương mại (TRIMs) của WTO. Dựa theo Hiệp định TRIMs của WTO, các biện pháp liên quan đến yêu cầu đối với đầu tư nước ngoài bao gồm:

+ Yêu cầu tỷ lệ nội địa hóa

+ Yêu cầu về cân bằng thương mại

Yêu cầu về tỷ lệ nội địa hóa (yêu cầu về hàm lượng nội địa)

Biện pháp đưa yêu cầu về tỷ lệ nội địa hóa (yêu cầu về hàm lượng nội địa) được dẫn chiếu tới quy định tại mục a Phụ lục số 1 của Hiệp định WTO (TRIMs) như sau: “doanh nghiệp phải mua hoặc sử dụng các sản phẩm có xuất xứ trong nước hoặc từ một nguồn cung cấp trong nước, dù yêu cầu đó được xác định theo sản phẩm nhất định, theo số lượng hoặc giá trị sản phẩm hoặc theo tỷ lệ về số lượng hoặc giá trị của sản xuất trong nước”

Như vậy, biện pháp yêu cầu về tỷ lệ nội địa hóa là việc quốc gia yêu cầu nhà đầu tư nước ngoài phải sử dụng hàng hóa hay nguyên vật liệu đầu tư vào sản xuất trong nước với tỷ lệ nội địa nhất định thông qua những chính sách, những quy định của pháp luật….

Ví dụ: Năm 2012, Chính phủ Thái Lan ban hành quy định: Thiết bị điện tử được sản xuất bởi các công ty đăng ký thành lập và tham gia hoạt động sản xuất ở Thái Lan phải có hàm lượng nội địa tối thiểu 25% trong năm đầu tiên. Tỷ lệ này sẽ tăng 5% mỗi năm và phải đạt tối đa 45% trong 5 năm.

Cấm các biện pháp liên quan đến việc đưa ra các yêu cầu đầu tư trong ASEAN (ACIA)
Cấm các biện pháp liên quan đến việc đưa ra các yêu cầu đầu tư trong ASEAN (ACIA)

Yêu cầu về cân bằng thương mại

Biện pháp yêu cầu về cân bằng thương mại được dẫn chiếu tới mục b phụ lục số 1 Hiệp định TRIMs: “doanh nghiệp chỉ được mua hoặc sử dụng các sản phẩm nhập khẩu được giới hạn trong một tổng số tính theo số lượng hoặc giá trị sản phẩm nội địa mà doanh nghiệp này xuất khẩu”

Như vậy yêu cầu về cân bằng thương mại sẽ yêu cầu doanh nghiệp phải đảm bảo khối lượng hoặc trị giá sản phẩm nhập khẩu tương đương với xuất khẩu. Từ đó ta có thể thấy biện pháp này được thể hiện thông qua những cách thức sau đây:

+ Hạn chế khả năng của nhà đầu tư thông qua các chính sách hạn chế nhập khẩu như việc cấp giấy phép nhập khẩu.

+ Yêu cầu nhà đầu tư không được nhập khẩu với doanh số vượt quá doanh số xuất khẩu của doanh nghiệp.

Ví dụ: “Tranh chấp số DS195 “Philippines: Các biện pháp ảnh hưởng tới đầu tư và thương mại trong lĩnh vực xe máy.

Ngày 23/05/2000 Hoa Kỳ yêu cầu tham vấn với Philipines về các biện pháp được quy định trong Chương trình phát triển phương tiện xe máy Philipines (“MVDP”), Hòa Kỳ cáo buộc:

+ MVDP quy định các nhà sản xuất ô tô, xe máy đặt tại Philippines nếu đạt các yêu cầu nhất định thì sẽ được phép nhập khẩu linh kiện và nhập khẩu nguyên chiếc với mức thuế ưu đãi.

+ Việc cấp phép nhập khẩu của các nhà sản xuất nước ngoài để nhập khẩu linh kiện và nhập khẩu nguyên chiếc cũng đưa ra các điều kiện theo yêu cầu trên.

Trong đó, các yêu cầu bị Hoa Kỳ chất vất là: yêu cầu các nhà sản xuất sử dụng linh kiện sản xuất tại Philipines và yêu cầu đạt tỷ lệ quy đổi ngoại tệ cần thiết để nhập khẩu các linh kiện bằng xuất khẩu nguyên chiếc.”

Nghĩa vụ của các quốc gia thành viên

Bên cạnh nghĩa vụ phải thực hiện một cách đầy đủ, tận tâm và thiện chí các cam kết được ghi nhận trong ACIA, thì khoản 2 Điều 7 còn quy định rằng: “Các nước thành viên sẽ cùng nhau đánh giá và rà soát các yêu cầu về đầu tư của họ và xem xét sự cần thiết phải đưa vào Điều này các cam kết bổ sung”.

Tại đây, các quốc gia thành viên sẽ có nghĩa vụ cùng nhau xem xét, đánh giá các yêu cầu về đầu tư của họ. Dựa trên tiêu chí xem xét và đánh giá các yêu cầu về đầu tư, họ sẽ cùng thảo luận và thống nhất sự cần thiết đưa vào Điều này những cam kết bổ sung về việc cấm các quốc gia thành viên đưa ra các biện pháp liên quan đến yêu cầu đối với đầu tư. Đây là một quy định mới của Điều luật giúp cho việc đưa ra các cam kết bổ sung phù hợp với từng thời kỳ, từng giai đoạn phát triển của các quốc gia thành viên.

Các trường hợp ngoại lệ

Trong một số trường hợp, thì Hiệp định đầu tư toàn diện ASEAN cho phép các quốc gia thực hiện các biện pháp trái với quy tắc của ACIA nếu biện pháp đó là cần thiết để đạt được các mục tiêu kinh tế (nhưng cần phải được kiểm tra) hoặc cần thiết để bảo vệ an ninh quốc gia.

Cụ thể, các ngoại lệ chung được quy định tại Điều 17 của ACIA và các ngoại lệ an ninh sẽ được quy định tại Điều 18 Tuy nhiên, các biện pháp được đưa ra phải đáp ứng với điều kiện là các biện pháp này không được áp dụng một cách có thể tạo ra phương tiện phân biệt đối xử tùy tiện hoặc vô lý giữa các quốc gia thành viên hoặc nhà đầu tư của họ trong trường hợp các điều kiện tương tự chiếm ưu thế, hoặc hạn chế trá hình với các nhà đầu tư trong nước thành viên và nhà đầu tư của họ.

Cùng với các ngoại lệ chung và ngoại lệ về an ninh quy định tại Điều 17, 18 của Hiệp định đầu tư toàn diện ASEAN (ACIA) 2009, thì còn có Danh mục loại trừ tạm thời (TEL) và Danh mục nhạy cảm (SL) được quy định trong Hiệp định khung về Khu vực đầu tư ASEAN và IAI. Mặc dù, Hiệp định IGA và AIA đã hết hiệu lực khi Hiệp định ACIA phát sinh hiệu lực, thế nhưng Danh mục loại trừ tạm thời và Danh mục nhạy cảm của Hiệp định AIA sẽ áp dụng cho các điều khoản tự do hóa của ACIA cho đến khi Danh mục bảo lưu của ACIA có hiệu lực.

Trong đó, Danh mục loại trừ tạm thời (TEL) bao gồm các ngành nghề tạm thời chưa cho phép đầu tư hoặc chưa được hưởng chế độ đãi ngộ quốc gia và các biện pháp (hạn chế) đầu tư tạm thời vẫn áp dụng đối với đầu tư nước ngoài nhưng phải có lộ trình loại bỏ dần đến 2010 đối với ASEAN 6 và đối với Việt Nam, Lào và Myanmar, Campuchia lần lượt là năm 2013, 2015 và 2017. Danh mục nhạy cảm (SL) gồm những ngành và biện pháp đầu tư không bị loại bỏ nhưng được xem xét định kì bởi Hội đồng AIA.

Bài viết liên quan:

Khái quát hiệp định đầu tư toàn diện ASEAN (ACIA)

Khái niệm tội phạm ma túy trong ASEAN

Bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Trên đây là tư vấn của Ban biên tập luathonglinh về Cấm các biện pháp liên quan đến việc đưa ra các yêu cầu đầu tư trong ASEAN (ACIA). Liên hệ luật sư để được tư vấn trực tiếp.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *