Phân tích các yếu tố cấu thành quy phạm pháp luật (giả định, quy định, chế tài)

Phân tích các yếu tố cấu thành quy phạm pháp luật (giả định, quy định, chế tài)

Quy phạm pháp luật là gì?

Khái niệm: Quy phạm pháp luật là quy tắc xử sự chung do nhà nước đặt ra hoặc thừa nhận và bảo đảm thực hiện để điều chỉnh quan hệ xã hội theo những định hướng và nhằm đạt được những mục đích nhất định.

Theo định nghĩa tại Luật Ban hành Văn bản quy phạm pháp luật năm 2015 thì Quy phạm pháp luật (QPPL) là quy tắc xử sự chung, có hiệu lực bắt buộc chung, được áp dụng lặp đi lặp lại nhiều lần đối với cơ quan, tổ chức, cá nhân trong phạm vi cả nước hoặc đơn vị hành chính nhất định, do cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền quy định trong Luật này ban hành và được Nhà nước bảo đảm thực hiện.

Phân tích các yếu tố cấu thành quy phạm pháp luật (giả định, quy định, chế tài)
Phân tích các yếu tố cấu thành quy phạm pháp luật (giả định, quy định, chế tài)

Phân tích các yếu tố cấu thành quy phạm pháp luật

Các yếu tố cấu thành quy phạm pháp luật bao gồm 3 bộ phận là Giả định, quy định và chế tài. Tuy nhiên, không phải mọi quy phạm pháp luật luôn có đủ 3 bộ phận này.

Giả định:

– Là bộ phận của QPPL nêu lên những điều kiện, hoàn cảnh có thể xảy ra trong cuộc sống mà khi gặp phải chủ thể cần phải xử sự theo quy định của pháp luật.

– Nêu lên những điều kiện, hoàn cảnh để áp dụng các biện pháp tác động của nhà nước và chỉ rõ chủ thể là đối tượng nào để áp dụng chế tài hoặc các biện pháp tác động khác của nhà nước.

– Trả lời cho câu hỏi: Ai, Khi nào, Điều kiện hoàn cảnh nào.

Ví dụ: “Người nào dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc lợi dụng tình trạng không thể tự vệ được của nạn nhân hoặc thủ đoạn khác giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác trái với ý muốn của nạn nhân, thì bị phạt tù từ 02 năm đến 07 năm.” (khoản 1, Điều 141 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017).

Bộ phận giả định của quy phạm là: “Người nào dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc lợi dụng tình trạng không thể tự vệ được của nạn nhân hoặc thủ đoạn khác giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác trái với ý muốn của nạn nhân”.

Quy định:

– Là bộ phận QPPL nêu lên cách xử sự hay quy tắc xử sự cho chủ thể khi ở vào điều kiện, hoàn cảnh đã nêu trong giả định.

– Đây là phần trực tiếp thể hiện ý chí của nhà nước, là mệnh lệnh của nhà nước với chủ thể.

– Trả lời cho các câu hỏi: được làm gì, không được làm gì, phải làm gì và làm như thế nào.

Ví dụ: “Mọi người có quyền tự do kinh doanh trong những ngành nghề mà pháp luật không cấm.” (Điều 33 Hiến pháp năm 2013). Bộ phận quy định của quy phạm là “có quyền tự do kinh doanh” (được làm gì).

Chế tài:

Là bộ phận của QPPL nêu lên các biện pháp cưỡng chế mang tính trừng phạt mà nhà nước dự kiến có thể áp dụng đối với các chủ thể đã nêu trong giả định.

Trả lời cho câu hỏi: chủ thể có thể phải gánh chịu những hậu quả pháp lý bất lợi gì, biện pháp cưỡng chế nào, áp dụng biện pháp nào lên chủ thể vi phạm.

Ví dụ: “Người nào dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc lợi dụng tình trạng không thể tự vệ được của nạn nhân hoặc thủ đoạn khác giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác trái với ý muốn của nạn nhân, thì bị phạt tù từ 02 năm đến 07 năm.” (khoản 1, Điều 141 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017). Bộ phận chế tài của quy phạm là “phạt tù từ 02 năm đến 07 năm.”

Lưu ý về yếu tổ cấu thành quy phạm pháp luật

Một quy phạm luôn có đủ 3 bộ phần: giả định, quy định và chế tài đúng hay sai?

=> Nhận định này sai. Không phải mọi quy phạm pháp luật luôn có đủ 3 bộ phận giả định, quy định và chế tài.

Ví dụ “Mọi người có quyền tự do kinh doanh trong những ngành nghề mà pháp luật không cấm.” (Điều 33 Hiến pháp năm 2013). Có thể thấy rằng quy phạm pháp luật này chỉ có Bộ phận quy định là “có quyền tự do kinh doanh” (được làm gì).

Bài viết cùng chủ đề:

Quy phạm pháp luật là gì? Ví dụ về quy phạm pháp luật

Bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Trên đây là tư vấn của Ban biên tập luathonglinh về Phân tích các yếu tố cấu thành quy phạm pháp luật (giả định, quy định, chế tài). Liên hệ luật sư để được tư vấn trực tiếp.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *